Om de samenleving te laten draaien, bestaat er altijd behoefte aan vakmensen, zoals verpleegkundigen, installateurs, beveiligers, koks en netwerkbeheerders. Vanuit zijn onderwijstaak staat het mbo met beide benen in de praktijk. Studenten lopen bijvoorbeeld stage bij lokale bedrijven en instellingen. Zij plaatsen met collega’s de warmtepompen, zonnepanelen en laadpalen. Zij gebruiken zorginnovaties aan bed. Zij assembleren prefab-onderdelen uit een gecontroleerde fabrieksomgeving op de bouwplaats.

Vakmensen doen tijdens hun opleiding kennis en ervaring op met het bedenken, het gebruik en de werking van innovaties op de werkvloer en doen vanuit deze praktijk ook suggesties voor innovaties. Het mbo heeft steeds vaker een rol bij onderzoek, bijvoorbeeld door de oprichting van practoraten: expertiseplatforms binnen een mbo-instelling waar praktijkonderzoek in het mbo wordt uitgevoerd, meestal geleid door een practor. De AWTI pleit voor een steviger positie van de practoraten in het onderzoeks- en innovatiesysteem.

Beeld: © AWTI

Onderzoekswaaier

Advies: Verstevig de positie van practoraten als aanjagers van innovatie en onderwijsvernieuwing

Practoraten verbinden onderzoek, onderwijs en het werkveld steeds meer, maar ze zijn klein in aantal en in omvang en moeten deze positie nog te veel bevechten. Daarbij lopen ze aan tegen grenzen in het onderzoeksysteem en tegen culturele overtuigingen over de waarde van onderzoek in het mbo. De raad constateert dat practoraten van grote waarde zijn, omdat ze waardevolle verbindingen in de regio kunnen leggen die leiden tot snellere adaptatie van innovaties in de beroepspraktijk en tot een steviger innovatienetwerk.

De AWTI geeft daarbij zeven aanbevelingen:

  1. ontwikkel een gedeelde visie op de positie en rol van het mbo en practoraten op het vlak van innovatie, onderzoek en valorisatie;
  2. zorg voor een wettelijke onderzoekstaak en structurele basisfinanciering;
  3. stimuleer structurele samenwerking tussen practoraten en lectoraten;
  4. stimuleer aansluiting van practoraten bij regionale kennis- en innovatieagenda’s;
  5. maak, naast basisfinanciering, financiering uit de tweede geldstroom mogelijk;
  6. steun het belang van practoraten voor onderwijskwaliteit en maak het zichtbaarder;
  7. geef praktijkkennis een steviger rol in beleid voor maatschappelijke transformaties.

Het advies en de aanbevelingen worden van toelichting en concrete acties voorzien in het adviesrapport. Het advies Praktisch bekeken – Kansen voor practoraten in het mbo  is op 12 oktober 2026 aangeboden aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.