AWTI koffer Pier Scheveningen
Beeld: AWTI

AWTI e-mail alert 18 januari 2024

Minister Dijkgraaf waarschuwt de Kamer over het controversieel verklaren van het wetsvoorstel over het schrappen van de kwaliteitsbekostiging in het hoger onderwijs. In de EU zijn zorgen om dreigende bezuinigingen in het wetenschapsveld. Volgens het Joint Research Centre moet er aandacht worden besteed aan de risico’s van dreigende afhankelijkheid van de VS in de Europese innovatie en productie. Het gebruik van menselijk lichaamsmateriaal in onderzoek en onderwijs zou toegestaan moeten worden, vindt minister Helder. Dit en meer in de e-mail alert van deze week.

De opvallendste berichten van de afgelopen week

Nederland kritisch op plan talentenpool EU
Het Nederlandse kabinet is buitengewoon kritisch op het voorstel van de Europese Commissie om te komen tot een EU-talentenpool. Dat valt op te maken uit een van de afgelopen week gepubliceerde fiches. Met deze pool moeten werknemers van buiten de EU kunnen worden aangetrokken om in tekortsectoren aan de slag te gaan of bij te dragen aan de noodzakelijke groene en digitale transities. Volgens het Nederlandse kabinet is er echter nog voldoende capaciteit binnen de EU en wordt gevreesd voor de gevolgen van migratiestromen op de voorzieningen. "Daarnaast kan toegang tot arbeidsmigratie de prikkel voor werkgevers verkleinen om zich in te zetten voor het activeren van binnenlands potentieel, via verbetering van arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, en om te investeren in innovatiekracht, waaronder robotisering", zo schrijft het kabinet. Wel ziet het kabinet voordelen om heel specifiek talent aan te kunnen trekken om een bijdrage te leveren aan de Nederlandse kenniseconomie. "In Nederland zijn verschillende sectoren die te kampen hebben met aanzienlijke tekorten aan arbeidskrachten. Deze tekorten vormen belangrijke belemmeringen voor bijvoorbeeld transities op het gebied van klimaat en energie, digitalisering, sleuteltechnologieën en de circulaire economie", zo valt te lezen. Een besluit hierover is aan een volgend kabinet.
Fiche: Commissieaanbeveling erkenning kwalificaties van derdelanders
Fiche: Verordening EU-talentenpool
Fiche: Mededeling Talent Mobility Package
Fiche: Aanbeveling leermobiliteitsmogelijkheden
 

Matchingmaatregel houdt grote duurzame investeringen binnen de EU
Zweden en Duitsland hebben voor het eerst van de mogelijkheid gebruik gemaakt om via matching investeringen mogelijk te maken en daarmee buitenlandse investeerders buiten de deur houden. Het betreft een injectie van 902 miljoen in de Zweeds accubouwer Northvolt om een fabriek te bouwen in Duitsland. Begin vorig jaar werden de staatssteunregels in de EU versoepeld als reactie op de Amerikaanse maatregelen om de eigen industrie te beschermen. Volgens een artikel in The Guardian is door de Europese Commissie in totaal voor 4 miljard aan matchingsmiddelen goedgekeurd voor de productie van verduurzamingsproducten als accu's, warmtepompen en zonnepanelen. Eurocommissaris van mededinging Margrethe Vestager verdedigde de protectionistische maatregel afgelopen week nog eens. "We hebben deze tijdelijke crisis- en transitiemaatregel ingesteld, zodat lidstaten elkaar kunnen helpen zodra er aanbiedingen komen van buiten. Op deze manier zorgen we ervoor dat de investering ook daadwerkelijk in Europa plaatsvindt", aldus Vestager. De accumarkt wordt steeds belangrijker om de klimaatdoelen te kunnen halen en is daarom van groot strategisch belang voor de EU. De markt wordt echter momenteel nog gedomineerd door China. "Deze investering maakt de weg vrij voor een sterke Europese productie van accu's".
Artikel The Guardian
Artikel Euractiv
Tweet Eurocommissaris Vestager
 

Onderzoekers analyseren belang rol overheid bij innovatie
Bij de discussie over de rol van de overheid bij het mogelijk maken van innovaties ligt de waarheid in het midden. Dat concluderen onderzoekers na een analyse van de standpunten van econome Mariana Mazzucato en die van haar tegenstanders. Mazzucato gelooft vooral in een sterk sturende overheid, terwijl haar critici vooral de markt hun werk willen laten doen. Een belangrijk kritiekpunt is bijvoorbeeld dat de impact van publieke investeringen moeilijk empirisch is vast te stellen. Bovendien hebben ambtenaren niet de marktkennis. Daar valt tegenin te brengen dat de overheid wel kan prioriteren vanuit het maatschappelijk belang en investeringen op afstand van de politiek kan plaatsen. De onderzoekers concluderen dat het door Mazzucato geschetste ideaalbeeld van missiegestuurd innovatiebeleid 'nastrevenswaardig' blijft, maar in de praktijk niet altijd haalbaar zal zijn. Als voorbeeld wordt de energietransitie genoemd. De politiek ontkomt er niet aan om daarbij keuzes te maken over het 'hoe'.
Artikel ESB

Nieuws en achtergronden uit Nederland

Menselijk lichaamsmateriaal
Het kabinet is geen voorstander van een verbod op 'commerciële bedrijfsvoering' met menselijk lichaamsmateriaal. Dat valt op te maken uit de reactie van minister Helder op de aanbevelingen van het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) met betrekking tot het wetsvoorstel Wet zeggenschap lichaamsmateriaal. "Commerciële betrokkenheid kan innovaties sneller voor de patiënt beschikbaar maken. Bijvoorbeeld door fabrikanten van medische hulpmiddelen of door farmaceuten. Vaak gebeurt dit ook in samenwerking met non-profit instellingen, zoals Universitaire Medische Centra", schrijft Helder. Wel moet dit gepaard gaan met een hele waaier waarborgen, zoals duidelijkheid over de herkomst van het materiaal en toestemming van de donor. Verder hamerde NCad op het vaart maken met de wet, om daarmee eindelijk duidelijkheid te geven aan onderzoekers. De wet werd immers drie jaar geleden al gepresenteerd, maar werd vervolgens door allerlei omstandigheden vertraagd. Minister Helder wil echter wachten op de regulering van secundair gebruik van zorggegevens. Wel verwacht ze daar in de eerste helft van dit jaar meer duidelijkheid over te kunnen geven, waarna een nota van wijziging voor advies naar de Raad van State kan.
Kamerbrief minister Helder
 

Dijkgraaf waarschuwt Kamer om kwaliteitsbekostiging
Minister Dijkgraaf waarschuwt de Kamer dat het controversieel verklaren van het wetsvoorstel dat het schrappen van de grondslag voor kwaliteitsbekostiging in het hoger onderwijs regelt gevolgen heeft voor de compensatie voor leenstelselstudenten en de onderwijsbekostiging. Dat valt op te maken uit een Kamerbrief in aanloop naar de stemmingen hierover. Zonder de wet kunnen de middelen vermoedelijk niet per 2025 via de lump sum aan de instellingen worden uitgekeerd. In plaats daarvan moet er een nieuwe ronde voor de kwaliteitsbekostiging worden uitgeschreven met als gevolg extra regeldruk voor de instellingen. Over de controversieelverklaring zou dinsdag worden gestemd, maar deze werd op het laatste moment uitgesteld.
Kamerbrief minister Dijkgraaf
 

Ministerraad stemt in met rijksbrede visie op generatieve AI
De ministerraad heeft ingestemd met de rijksbrede visie op generatieve AI. Dat valt op te maken uit de besluitenlijst. Generatieve AI wordt in de brief een veelbelovende technologie genoemd, maar het is volgens het kabinet belangrijk dat deze in dienst staat van "het vergroten van het menselijk welzijn en autonomie, duurzaamheid, welvaart, rechtvaardigheid en veiligheid". Staatssecretaris Van Huffelen stelt dat de waardengedreven aanpak die Nederland kenmerkt de mogelijkheid biedt om voorop te lopen in de EU en in de wereld. "Het kabinet heeft de ambitie een sterk AI-ecosysteem in Nederland en de EU te realiseren waarin volop geïnnoveerd kan worden met verantwoorde generatieve AI", aldus Van Huffelen. "Om te zorgen dat we in Nederland verantwoord generatieve AI kunnen gebruiken, ontwikkelen en grip kunnen houden op de impact van deze technologie, is actie nodig. De acties die uit deze visie voortkomen, zullen helpen om als Nederlandse samenleving de vruchten te plukken van generatieve AI en om de risico's die daarmee gepaard gaan het hoofd te kunnen bieden."
Geannoteerde besluitenlijst ministerraad 12 januari 2024
 

Nederland helpt mee aan cyberweerbaarheid Oekraïne
Nederland helpt in een internationale coalitie Oekraïne te beschermen tegen publieke cyberaanvallen. Dat valt op te maken uit een persbericht van de Amerikaanse regering. Zo'n tien landen hebben eind vorig jaar afspraken gemaakt over het Tallinn Mechanism, een instrument met als doel om cybercapaciteit te coördineren en faciliteren. Het moet Oekraïne beschermen tegen de cyberagressie vanuit Rusland, ook op de langere termijn. De Tallinn-samenwerking werkt complementair aan internationale initiatieven om Oekraïne op militair vlak cyberweerbaar te maken.
Persbericht Amerikaanse overheid
 

Deep Transitions Lab: Investeringen moeten zorgen voor systeemveranderingen
Er is een koerswijziging nodig om ervoor te zorgen dat impactinvesteringen zorgen voor systeemveranderingen. Daarvoor pleit Johan Schot - van het aan de Universiteit Utrecht verbonden Deep Transitions Lab - op ScienceBusiness. Schot doet samen met de Science Policy Research Unit van de Universiteit van Sussex onderzoek naar de manier waarop impactinvesteringen effectief kunnen worden gebruikt bij grote maatschappelijke uitdagingen als klimaatverandering. Volgens Schot zou de insteek moeten worden dat investeringen zorgen voor systeemverandering, in plaats van systeemoptimalisatie. Hij noemt daarbij als voorbeeld van systeemoptimalisatie het vervangen van een verbrandingsmotor door een elektrische motor in de auto. Een systeemverandering vereist volgens hem echter het totaal herbouwen van het mobiliteitssysteem. Ook beleidswijzigingen zijn daarbij volgens Schot nodig. Om over te schakelen op systeemverandering werden door zijn team twaalf basisprincipes opgesteld.
Artikel ScienceBusiness
Transformative Investment Philosophy
 

Hoogleraar kritisch op naar 'maatschappelijk onaanvaardbare' staat van hbo-onderzoek
Het hbo gaat de mist in met de manier waarop de afgelopen jaren is aangestuurd op meer praktijkgericht onderzoek en daarom is een heroriëntatie nodig. Dat zegt Pieter Verschuren, emeritus-hoogleraar van de Radboud Universiteit, in de publicatie ‘Onderzoek in het hbo: Operatie gelukt, patiënt overleden’ waar ScienceGuide over schrijft. Hij noemt de situatie 'maatschappelijk onaanvaardbaar'. Het hbo-onderzoek richt zich volgens hem te veel op de ontwikkeling van generieke kennis en te weinig op specifieke kennis. Ook is er onvoldoende verbinding met het onderwijs en met ander praktijkgericht onderzoek. Onderzoekers vanuit het hbo missen daarom essentiële vaardigheden. Volgens Verschuren gaat het al fout bij het vaststellen van een definitie voor het complexe begrip praktijkgericht onderzoek. De focus zou volgens hem verlegd moeten worden naar de ontwikkeling van specifieke kennis, met kwalitatief goede validatie van de onderzoeken. Ook moeten concrete handelingsdoelen worden geformuleerd.
Publicatie Onderzoek in het hbo: operatie gelukt, patiënt overleden
Artikel ScienceGuide
 

Nergens nam groei internationale wetenschappers harder toe dan in Nederland
Volgens onderzoekers van Times Higher Education en het Rathenau Instituut is afgelopen jaren nergens zo'n groei aan internationale wetenschappers ontstaan als in Nederland. Dat schrijft ScienceGuide. Vooral de door- en uitstroom van talent naar andere functies binnen of buiten het academisch veld houdt Nederland aantrekkelijk. Zo nam het aantal universitair docenten en promovendi fors toe. Vooral de Universiteit Twente maakte een stevige internationaliseringsslag met een toename van internationaal personeel van 23 naar 41 procent in de periode 2016 t/m 2023.
Artikel ScienceGuide
 

Nederland van start met pilot Digital Travel Credential
Nederland is van start gegaan met de pilot om te komen tot een Digital Travel Credential (DTC). Dat valt te lezen in een brief van staatssecretaris Van der Burg. Via DTC moet het makkelijker worden om grensprocessen te doorlopen. In de praktijk komt het er op neer dat reizigers via een app voorafgaand aan een vlucht een selfie doorsturen die vergeleken wordt met de foto op de paspoortchip. Dit zorgt ervoor dat bij grenscontroles niet meer zowel het gezicht als het paspoort door de database hoeven. "De pilot sluit nauw aan bij de Nederlandse ambitie om met de inzet van data en innovatieve technologieën het grensproces – binnen de gestelde EU-veiligheidseisen – zo doelgericht en efficiënt mogelijk in te richten en reizigers te faciliteren", aldus Van der Burg. In de brief licht hij toe hoe de privacy van burgers in dit systeem gewaarborgd wordt. De verwachting is dat de Europese Commissie begin dit jaar al met een conceptverordening komt om deze werkwijze in wetgeving te regelen.
Kamerbrief staatssecretaris Van der Burg

Nieuws en achtergronden uit de Europese Unie

Imec pleit voor optimistische blik op innovatie
In een blog betogen Pieter van Nuffel en Gerard Govers van imec dat er met een optimistischere blik naar innovatie moet worden gekeken. Volgens hen komt een term als vooruitgang steeds minder in wetenschappelijke stukken voor, terwijl in plaats daarvan steeds vaker woorden naar voren komen die raken aan bedreigingen en risico's. Van Nuffel en Govers wijzen op een opiniestuk in De Standaard van vorige week (getiteld 'Dient innovatie altijd het algemeen belang?', vorige week behandeld in deze nieuwsbrief) die de technologie-sceptische tijdgeest verwoordt. "Het woord ‘innovatie’ duikt er 36 keer in op, maar bijna altijd in negatieve zin. De auteurs lijsten een hele rits maatschappelijke problemen op en zien telkens opnieuw “industriële innovatie” als de baarlijke duivel", aldus Van Nuffel en Govers. Zij wijzen erop dat innovatie die voortkomt uit vooruitgangsoptimisme juist massaproductie mogelijk heeft gemaakt waardoor computerchips steeds sneller werden, ook lage inkomens een smartphone kunnen kopen, het aantal verkeersslachtoffers daalt, de gezondheidszorg spectaculair zal verbeteren en schone energie uiteindelijk spotgoedkoop zal worden.
Blog imec
Opinieartikel De Standaard
 

LERU: Raadsvoorstellen academische carrières veel te vrijblijvend
De League of European Research Universities (LERU) vindt het Europese voorstel voor een raamwerk voor academische carrières en mobiliteit te vrijblijvend. Dat laten ze weten in een statement. In december kwam de Europese raad van ministers met een reeks aanbevelingen voor het raamwerk om onderzoeks- en innovatietalenten voor de EU te behouden en binnen te halen. Volgens LERU geeft het voorstel te veel beleidsvrijheid voor de lidstaten, waardoor er geen zekerheid is voor onderzoekers. "De afwezigheid van een Europese vrije markt voor onderzoekers, in combinatie met de verschillende regelgeving rondom academische carrières per lidstaat, vormen significante obstakels die de aanbevelingen van de Raad nietaddresseren", schrijft LERU. "Er worden geen stappen gezet om die nationale barrières voor mobiliteit te doorbreken. In plaats daarvan lijken de lidstaten hun verantwoordelijkheid te ontlopen met het vasthouden aan de status quo, door prioriteit te geven aan hun eigen autonomie."
Statement LERU
Artikel Neth-ER


Zorgen in wetenschapsveld EU over dreigende bezuinigingen
Het Initiative for Science in Europe (ISE) luidt de noodklok over de dreigende beperking van de onderzoeksmiddelen in het Europese meerjarige budgetkader. Volgens ISE zou een bezuiniging grote schade doen aan het budget voor hoger onderwijs, onderzoek en wetenschap. Het budget zou nu al te laag zijn en een bezuiniging zou een miskenning zijn van de grote meerwaarde van deze middelen om de grote uitdagingen van deze tijd aan te kunnen pakken. In het statement van de ISE wordt een aantal onderdelen aangegeven die volledig gevrijwaard moeten blijven. Mocht een bezuiniging toch onvermijdelijk zijn, dan wil het onderzoeksveld mee kunnen praten over waar de gelden precies worden weggehaald.
Statement ISE
 

Euractiv: Voorstel België voor betere coördinatie digitale onderwerpen
België wil het voorzitterschap van de EU gebruiken om de werkwijze waarbinnen digitale onderwerpen worden behandeld te wijzigen. Daarover schrijft Euractiv. Aanleiding is het feit dat digitalisering een horizontaal onderwerp is dat feitelijk op elk beleidsterrein betrekking heeft. Momenteel liggen de meeste onderwerpen bij de commissie die telecomzaken behandeld, maar inmiddels zijn er ook commissies die zich focussen op cyberzaken en mededinging. Met het voorstel wil België een werkmethode vinden die meer duidelijkheid verschaft over het politieke eigenaarschap, effectieve betrokkenheid van de lidstaten, meer coherentie in beleid en aansluiting bij internationale ontwikkelingen.
Artikel Euractiv
 

EARTO: Zoek balans in regels kennisveiligheid
In een position paper doet EARTO diverse aanbevelingen ten aanzien van de Europese voorstellen om kennisveiligheid beter te waarborgen. Zo hamert de koepel van Europese onderzoeks- en technologieorganisaties (RTO's) op de juiste balans tussen internationale samenwerking en bescherming van kennis. Ook is het bewerkstelligen van een gelijk speelveld binnen de EU van belang, zodat alle RTO's te maken hebben met dezelfde regels. Om te komen tot een Europees raamwerk voor kennisveiligheid zouden best practices moeten worden uitgewisseld. Verder waarschuwt de EARTO dat fundamenteel onderzoek niet moet worden vergeten. In het position paper worden verder een aantal suggesties gedaan om het beleid vorm te geven, zoals meer bewustzijn bij onderzoekers en samenhangende regels voor Horizon Europe-aanvragen.
Position Paper Horizon Europe
 

Discussie over besluitvorming academische vrijheid
Op ScienceBusiness werd afgelopen week de vraag gesteld waar de besluitvorming zou moeten liggen met betrekking tot academische vrijheid: beleidsmakers of de universiteiten? De vraag wordt gesteld in het licht van de brede discussie over het versterken van academische vrijheid, die her en der in de EU onder druk staat en die ook raakt aan de discussie over kennisveiligheid. Eind vorig jaar kwam een commissie van het Europees Parlement met een reeks aanbevelingen, onder andere om te komen tot een eenduidige definitie van academische vrijheid en een monitoringsysteem. Het geeft invulling aan een behoefte bij universiteiten om op dit vlak kaders te krijgen in onrustige geopolitieke tijden. Er is echter twijfel of wettelijke regels wel gaan voldoen. Ze kunnen al snel te star of juist te vaag zijn. Daarom is er ook een stroming die vindt dat het wetenschapsveld het beste zelf met regels kan komen. In het stuk komt onder andere een woordvoerder van UNL aan het woord over de door minister Dijkgraaf voorgestelde maatregelen om kennis te beschermen. Deze zijn volgens de woordvoerder praktisch niet uitvoerbaar.
Artikel ScienceBusiness
 

Aanbevelingen voor versterken positie universiteiten
De European University Association (EUA) heeft in aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement acht aanbevelingen gepresenteerd voor Europese beleidsmakers om universiteiten te ondersteunen in hun taak om bij te dragen aan het oplossen van grote mondiale uitdagingen. In het document, getiteld ‘A renewed social contract for Europe and its universities’ (vertaald: een nieuw sociaal contract voor Europa en zijn universiteiten), worden suggesties gedaan hoe universiteiten als onafhankelijke actoren de maatschappij het beste kunnen dienen. Uniformering van regels kan deze samenwerking bevorderen en een brain drain tegengaan. Ook moet het beschikbare budget voor universiteiten in lijn zijn met de ambities en worden aanbevelingen gedaan met betrekking tot academische vrijheid en fysieke en digitale infrastructuur. De harmonisatie van regels werd onlangs ook al voorgesteld door de expertgroep Economic and Societal Impact of Research and Innovation (ESIR). Onder andere Neth-ER schreef hierover.
Publicatie EUA
Publicatie ESIR
Artikel Neth-ER
 

EDIC's moeten digitale infrastructuur in EU versterken
De EU roept lidstaten op om via European Digital Infrastructure Consortia (EDIC) samen te werken bij het opzetten van een gezamenlijke digitale infrastructuur. Daarover schrijft ScienceBusiness. De EDIC's zijn gestoeld op het idee van de bestaande European Research Infrastructure Consortia (ERIC's) en hebben tot doel om projecten te realiseren die lidstaten niet in hun eentje zouden kunnen uitvoeren. Het versterken van de digitale infrastructuur is een van de doelstellingen uit Digital Decade 2030. Een van de eerste initiatieven om een EDIC te vormen kwam van België. Samen met zeven andere lidstaten werd het plan opgevat om te komen tot een gezamenlijke blockchaininfrastructuur, bijvoorbeeld om identiteitsbewijzen continentsbreed te kunnen inzetten of het uitrollen van een digitale euro. In het stuk worden ook een aantal initiatieven toegelicht.
Artikel ScienceBusiness
 

Zorgen om internationale afhankelijkheden innovatieprocessen EU
De open strategische autonomie (OSA) in de EU met betrekking tot innovatie en productie is kwetsbaar en behoeft daarom aandacht. Dat blijkt uit onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het Joint Research Centre van de Europese Commissie. Met name de digitale sector wordt als kwetsbaar bestempeld en dan weer specifiek de onderdelen kunstmatige intelligentie en big data. Ook het veranderende geopolitieke landschap maakt de EU kwetsbaar. Het onderzoek noemt daarbij specifiek de positie van de Verenigde Staten, aangezien Amerikaanse technologie en bedrijven een substantiële rol spelen in het innovatieproces in de EU. "Er zou daarom met het oog op de toekomst aandacht moeten worden besteed aan de risico's van dreigende afhankelijkheden met betrekking tot innovatie en productie", zo valt te lezen.
Publicatie JRC
 

Europese ministers geven voorlopig mandaat voor STEP
Het platform voor strategische technologieën (STEP) is een stapje dichterbij nu de lidstaten een voorwaardelijk onderhandelingsmandaat zijn overeengekomen. Het platform werd vorig jaar aangekondigd vanuit de gedachte dat de EU het eigen concurrentievermogen wil versterken en daarbij minder afhankelijk wil zijn van andere mogendheden voor cruciale technologieën. Met het STEP zouden investeringen kunnen worden gedaan in bijvoorbeeld kritieke digitale technologie, deep tech, schone technologie en biotechnologie. Het mandaat is voorwaardelijk, omdat er nog geen zekerheid is over de herziening van het meerjarig financieel kader 2021-2027. In het persbericht van de Raad wordt de inzet verder toegelicht, bijvoorbeeld met betrekking tot de matchingsvoorwaarden.
Persbericht Raad van EU-ministers
 

Fel pleidooi voor Europese herindustrialisatie
Als Europa niet snel een koers inzet richting radicale herindustrialisatie dan wint China de strijd om cleantech met verarming op het Europese continent tot gevolg. Dat zegt Peter Tom Jones, directeur van het Instituut voor Duurzame Metalen en Mineralen (SIM²) van de KU Leuven en innovatiemanager duurzame metallurgie van het Industrieel Onderzoeksfonds in een opiniestuk in De Tijd. Volgens hem mist de EU op het terrein van elektrische auto's weer de boot ten opzichte van China, zoals dat eerder ook gebeurde met zonnepanelen. Een belangrijke factor waarbij de EU een protectionistische koers zou moeten varen zijn de grondstoffen die nodig zijn om tot innovatieve producten te komen, zegt hij. Om staatssteun op Europees niveau te organiseren pleit hij voor een innovatiefonds. "Net zoals China dat op briljante wijze de afgelopen decennia heeft klaargespeeld, moet Europa zijn productieketens in handen nemen, van de mijn tot de elektrische auto of windturbine", aldus Peter Tom Jones. "We leven in een tijdperk van protectionisme en grondstofnationalisme. Het expliciete subsidiebeleid van de Amerikaanse Inflation Reduction Act als direct antwoord op een gelijkaardige situatie, en het meer verdoken (export)subsidiebeleid van het Chinese staatskapitalisme en zijn grondstofhongerige Belt & Road Initiative dwingen Europa om zijn beleid aan te passen. Nood breekt wet."
Artikel De Tijd
 

België wil wetenschappelijk symposium organiseren over nutrilabel
België wil als voorzitter van de EU een wetenschappelijk symposium organiseren over het nutrilabel. Dat schrijft Euractiv. Het label is omstreden en het is daarom nog niet tot eenduidige Europese wetgeving gekomen. Met name Italië is fel tegen, gezien de gevreesde negatieve scores voor Italiaanse producten.
Artikel Euractiv

Nieuws en achtergronden uit de rest van de wereld

WEF: Mondiale aanpak technologisch innovatie nodig
Mondiale coördinatie is nodig om maximaal te profiteren van investeringen in technologische innovatie. Dat blijkt uit de The Global Cooperation Barometer 2024 die door het World Economic Forum (WEF) afgelopen week naar buiten is gebracht. In het stuk wordt technologische innovatie de sleutel genoemd om de matige productiegroei tegen te gaan. Met name generatieve AI wordt daarbij potentieel kansrijk genoemd. "De enige manier om de meerwaarde te benutten en tegelijkertijd de ongewenste gevolgen aan te pakken is via mondiale coördinatie", zo valt te lezen. In het stuk wordt verder gewezen op de waarschuwingen vanuit de IMF met betrekking tot fragmentatie van de internationale samenwerking, die in potentie 7% van het mondiale verdienvermogen kan kosten. Ook de klimaatcrisis en gezondheidszorg vereisen een wereldwijde aanpak, aldus het WEF. In aanloop naar de WEF-conferentie werden ook de Global Cybersecurity Outlook 2024 en het Global Risks Report 2024 uitgebracht.
The Global Cooperation Barometer 2024
Global Cybersecurity Outlook 2024
Global Risks Report 2024
Artikel iBestuur
 

UNESCO nog niet tevreden over mondiale staat van open science
Volgens UNESCO is er meer nodig om te waarborgen dat open science overal breed wordt uitgerold. Dat valt op te maken uit de Open Science Outlook waar onder andere ScienceBusiness over schrijft. Volgens UNESCO zijn sinds de nieuwe aanbevelingen uit 2021 meer landen aan de slag gegaan met open science, maar verschillen de landen enorm in de manier waarop. Een bredere cultuurverandering is daarom nodig, stelt de VN-organisatie. Ook zijn betere monitoring en beleidsondersteuning nodig. Om de kosten te drukken zou volgens UNESCO gewerkt kunnen worden aan een gezamenlijke infrastructuur.
Open Science Outlook UNESCO
Artikel ScienceBusiness
 

Pleidooi voor verantwoord gebruik generatieve AI in de zorg
Zorgorganisaties en beleidsmakers moeten goed nadenken over het snel toenemende gebruik van generatieve AI in de zorg. Dat schrijft denktank Brookings in een commentaar. In het stuk wordt erop gewezen dat generatieve AI veel beter dan eerdere AI-systemen in staat is om de zorgverlener te ondersteunen, bijvoorbeeld bij het vaststellen van een diagnose en het maken van een behandelplan. Maar juist omdat het gaat om gevoelige en kwetsbare uitkomsten is het belangrijk om de systemen goed te testen in situaties zonder veel risico, zegt Brookings. Daarmee kan het vertrouwen in dergelijke systemen groeien en kunnen developers deze optimaliseren voor meer risicovolle processen. Om dit mogelijk te maken moeten de monopolies in gezondheidsdata worden doorbroken. "Het is cruciaal dat marktleiders, regelgevende instanties en samenwerkingsverbanden ervoor zorgen dat er gelijkwaardige toegang komt tot deze data om de ontwikkeling van AI toepassingen mogelijk te maken", zo valt te lezen. Ook transparantie naar cliënten is volgens Brookings van belang.
Analyse Brookings
 

Aanbevelingen voor financieringsbeleid innovatie bij MKB
Verschillende vormen van financiering hebben ook verschillende impact op innovatie bij kleine en middelgrote bedrijven. Dat stellen onderzoekers van het Joint Research Centre van de Europese Commissie, de Vrije Universiteit van Brussel en de nationale onderzoeksraad van Italië. Zij roepen dan ook op om te komen tot een veelomvattende insteek bij het vormgeven van beleid voor financiering van innovatie, met ruimte voor diversiteit en aanpassingsvermogen bij de financieringsbehoefte van het innoverende MKB. Bij overheidssubsidies is het van belang dat deze niet marktverstorend mogen zijn. Uit de analyse blijkt dat de strategische keuze om te innoveren en de meerwaarde met betrekking tot omzetgroei meer van toepassing is op aandelenfinanciering (equity financing) dan op andere vormen van financiering. Subsidies hebben een beperkt effect op innovatie en omzetgroei, maar scoren wel beter op werkgelegenheid. Belangrijk is dat bepaalde financieringsbronnen elkaar kunnen aanvullen en versterken. Opvallend is dat de studie uitwijst dat een enkel financieringsinstrument de innovatie niet beïnvloedt.
Publicatie Sciencedirect
 

Pleidooi voor gezamenlijke aanpak tegen digitaal autoritarisme
Democratische landen moeten gezamenlijk optrekken met onafhankelijke onderzoekers, maatschappelijke organisaties en experts om een blok te vormen tegen het toenemende 'digitale autoritarisme' vanuit landen die de vrijheid op het internet willen beperken en digitale middelen inzetten om hun burgers te controleren. Dat schrijft denktank CIGI in een opiniestuk. Het digitale autoritarisme zou moeten worden tegengegaan door een gezamenlijke aanpak, zowel op het terrein van diplomatie als het stellen van standaarden. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op transparantie over contentmoderatie door techbedrijven of het opvragen van persoonsgegevens door overheidsorganisaties. Het omarmen van mensenrechten kan zorgen voor meer legitimiteit bij het publiek. In de EU wordt in dit kader gewerkt aan de Corporate Sustainability Due Diligence Directive. Het bewaken van mensenrechten kan dan niet meer vrijblijvend.
Analyse CIGI
 

Roep in VK om meer onderzoek naar fagen
In het VK klinkt vanuit de parlementaire wetenschapscommissie de roep om meer te investeren in 'fagen' als alternatief voor antibiotica. Dergelijke fagen doden eveneens bacteriën, maar hebben niet het nadeel van mogelijke resistentie. Op ScienceBusiness valt te lezen dat het onderzoeksbudget te beperkt is en dat onderzoek wordt geremd door bestaande regels.
Artikel ScienceBusiness
 

Brookings: VS en China moeten gezamenlijke belangen insteek maken van AI-afspraken
Om tot afspraken te kunnen komen tussen de VS en China met betrekking tot AI-regulering is het van belang om te focussen op drie uitgangspunten: militaire AI, positieve samenwerking en wat realistisch gezien mogelijk is. Dat schrijft denktank Brookings. Met betrekking tot militaire AI gaat het dan bijvoorbeeld om wederzijdse afspraken over het stellen van grenzen, in de wetenschap dat AI in militaire toepassingen niet is uit te bannen. Ook zou een werkbare afspraak gevonden moeten worden over het over en weer delen van data, bijvoorbeeld in het kader van gezondheidsonderzoek of de klimaataanpak, zonder daarbij economische of veiligheidsbelangen te schaden. Daarnaast hebben de grootmachten allebei een belang bij het gezamenlijk vaststellen van standaarden.
Analyse Brookings
 

Innovatie eco-systeem China onder druk door afkoelende economie
De China-georiënteerde denktank Rhodium Group verwacht dat de afkoelende Chinese economie effect zal hebben op de budgetten voor onderzoek en technologie. De verdeelsleutel tussen de onderzoeksgebieden en de regio's zal echter niet gelijk zijn, zo valt te lezen op University World News. De verwachting is dat met beperktere middelen de focus verlegd zal worden naar technologieën en bedrijven die relevant zijn voor de nationale veiligheid. "Een lagere bijdrage aan wetenschap en technologie zal niet direct tot gevolg hebben dat China zich niet meer kan ontwikkelen als wereldleider in strategische sectoren, maar het kan er wel voor zorgen dat de ontwikkeling van China's innovatie ecosysteem wordt vertraagd", zo valt te lezen in het rapport.
Rapport Rhodium Group
Artikel University World News
 

Brookings: Meer doen om STEM-potentie uit CHIPS and Science Act te benutten
Zowel op federaal niveau als op staats- en lokaalniveau in de Verenigde Staten moet meer gebeuren om maximaal profijt te hebben van de CHIPS and Science Act in het opleiden van technisch gekwalificeerde medewerkers. Dat schrijft Brookings in een uitgebreide analyse. Zo zou het congres meer moeten doen om het budget veilig te stellen om aan de behoefte aan vaardige arbeidskrachten te kunnen voldoen. Ook zou op lager politiek niveau een stap extra moeten worden gezet om met de federale programma's en het bijbehorende budget ook daadwerkelijk aan de slag te gaan. Zij zouden daarbij onder andere kunnen kijken naar het aangaan van samenwerkingsverbanden en het investeren in opleidingen. In het stuk wordt de enorme potentie van de CHIPS and Science Act benadrukt in het aanjagen van STEM-opleidingen en het naar een hoger niveau tillen van de kennis op dit terrein.
Analyse Brookings
 

Wilt u geen nieuws missen over de AWTI? Volg ons dan ook op LinkedIn.